معرفی مهندسی عمران

نوشتن در مورد مهندسی عمران خیلی سخت است، حتی برای خود من که مهندس عمران هستم. شاید اگر قرار بود در مورد رشته ای مثل معماری صحبت کنم این قدر سخت نبود ولی نوشتن در مورد رشته ای مثل مهندسی عمران که فقط یک رشته نیست و مجموعه ای از رشته هاست که شاید هرکدام جداگانه یک رشته کامل باشند ولی همه آن ها در مهندسی عمران کنار هم جمع شده اند، خیلی سخت است. وقتی که شما در رشته مهندسی عمران یعنی اولین رشته مهندسی تحصیل می کنی، با خیلی از واقعیات اجتماعی – اقتصادی – سیاسی سر و کار دارید که کمتر رشته ای به این گونه می باشد. مهندسی عمران را شاید پر گرایش ترین رشته در میان همه رشته ها نامید.

مهندسی عمران یا Civil Engineering را شاید به صورت خلاصه این طور تعریف کرد: «هر کار و فعالیتی که به ساخت و ساز ربط دارد و یا برای برداشتن موانع زندگی مردم است، در واقع نمودی از مهندسی عمران است. اما مهندسی عمران فراتر از این تعاریف است. از ریز ترین سازه بشری که شاید یک لانه مرغ باشد تا بزرگ ترین سازه ها که می تواند سکوی زیر پرتاب موشک باشد، همگی به مهندسی عمران ربط دارند. مهندسی عمران رشته ای ایستا است یعنی دوست دارد همه چیز را به صورت استاتیکی یا ایستا بررسی کند و حتی الامکان به حریم دینامیکی که بیشتر مخصوص رشته مهندسی مکانیک است، وارد نشود. هر کشوری می خواهد پیشرفت کند باید مهندسی عمرانی پیشرفته ای داشته باشد. این اهمیت برای کشورهای در حال توسعه ای مثل ایران خیلی بیشتر می باشد. شاید اگر الان ساختمان های ما از نظر معماری خیلی حذاب نباشند، مهم نباشد ولی پایدار نبودن سازه ها از نظر مهندسی عمران خسارات جبران ناپذیری را همچون زلزله بم ایجاد کند.

این رشته به علت حالت سخت و خشنی که دارد برای زنان خیلی مناسب نیست و حتی در معروف ترین دانشگاه های دنیا هم اکثر دانشجویان این رشته را مردان تشکیل می دهند. مهندس عمران باید بتواند در بدترین شرایط به فعالیت بپردازد. چیزی که فکر نمی کنم تا سالیانی دیگر برای زنان عادی شود.

بعد از مقدمه عرض شده حال به بررسی دروس و سرفصل های مهندسی عمران می پردازم.

یک مهندس عمران در دوره تحصیلی خود با درس های مختلفی در گرایش های مختلفی آشنا می شود.

گرایش های اصلی مهندسی عمران عبارتند از:
۱- مهندسی سازه

این گرایش معروف ترین و آشناترین و پر کاربردترین گرایش مهندسی عمران است. در این گرایش بیشتر به سازه های نظیر ساختمان و پل و … پرداخته می شود

۲- مهندسی زلزله

این گرایش که شباهت خیلی زیادی با گرایش سازه دارد، بیشتر به بررسی رفتار حاکم بر سازه های مختلف از جمله سازه های ساختمانی و سازه های آبی و … می پردازد. سرفصل های این گرایش شباهت بسیار زیادی به سرفصل های رشته سازه در دوره تحثیلات تکمیلی دارد.

۳- مهندسی آب

این گرایش به همه چیزی که در مورد آب وجود دارد، مربوط می شود. از بارش های جوی، تا آب و فاضلاب و لوله های انتقال و سازه های آبی و … به این رشته مربوط است.

۴- مهندسی محیط زیست

این گرایش تا دوره کارشناسی زیرمجموعه مهندسی عمران نمی باشد ولی از دوره کارشناسی به بعد به عنوان یکی از زیر مجموعه های مهندسی عمران محسوب می شود. ورودی های این رشته روند رو به رشدی داشته است به طوری که اکثر فارغ التحصیلان گرایش خاک و پی از مهندسی عمران برای ادامه تحصیل به رشته Geoenvironmental Engineering (معادل فارسی درست پیدا نکردم.) وارد می شوند.

۵- مهندس راه

از قدیم مهندسی عمران را با نام مهندسی راه و ساختمان می شناسند. اهمیت داشتن راه بر کسی پوشیده نیست به طوری که یکی از مهم ترین معیارهای توسعه یافتگی وضعیت راه و حمل و نقل یک کشور است.

۶- مهندسی حمل و نقل

۷-  مهندس رودخانه

۸- مهندسی سازه های دریایی

۹- مهندسی مدیریت ساخت

هر کدام از این گرایش ها برای تحصیلات تکمیلی شامل زیر مجموعه های بیشتری می شوند.

سرفصل های عمده دروس مهندسی عمران – عمران در دوره کارشناسی

ریاضی

فیزیک

زبان انگلیسی

استاتیک

مقاومت مصالح

دینامیک

تحلیل سازه ها

مکانیک سیالات

مکانیک خاک

طراحی سازه های فولادی

طراحی سازه های بتنی

راه سازی

اصول مهندسی زلزله

روسازی راه

کاربرد کامپیوتر در مهندسی عمران

مهندسی محیط زیست

هیدرویک

هیدرولوژی

تکنولوژی بتن

اجرای سازه های فولادی

اجرای سازه های بتنی

آزمایشگاه تکنولوژی بتن

آزمایشگاه مقاومت مصالح

آزمایشگاه هیدرویک و مکانیک سیالات

کارگاه جوش کاری و ورق کاری

کارگاه چوب

و …

در ادامه هم چند تصویر از پروژه های مهندسی را برای شما ارایه می نمایم.

ضمنا به نشانه ارج نهادن به شخصیت بزرگ خواجه نصیرالدین طوسی روز 5 اسفند ماه به نام روز مهندس نامیده شده است.

مطلب مرتبط: هندبوکی برای مهندسان عمران